| |
Baca rozwodzi się z Gaździną. Odbywa się rozprawa w sądzie. Sędzia pyta się
Gazdy:
- Powiedzcie, Gazdo, dlaczego chcecie się rozwieźć z tą Gazdziną, przecież
żyjecie razem już 20 lat, w
czym Wam ona zawiniła?
Gazda na to odpowiada:
- A bo Panie sędzio, ona mi seksualnie nie odpowiada.
Na to w końcu sali podnosi się ze swojego miejsca juhas i woła:
-Głupoty, Gazdo, gadacie! Całej wsi odpowiada, a Wam nie!
[Jeśli chcesz zobaczyć inny dowcip - wejdź na stronę ponownie]
|
|
Małe,
ale jakże piękne!
|
|
|
Odrobina
geologii oraz historii górnictwa w Tatrach.
Tatry
są integralną częścią Karpat Wewnętrznych. Karpaty Zewnętrzne
zbudowane są głównie z utworów stosunkowo młodych (aż po miocen),
natomiast Karpaty Wewnętrzne mają budowę fałdowo-płaszczowinową
i zostały one sformowane w górnej kredzie, kiedy to zakończyły
się ruchy laramijskie. Granicę pomiędzy Karpatami Zewnętrznymi
a Wewnętrznymi stanowi PPS (Pieniński Pas Skałkowy), ciągnący
się dużym łukiem od Rumuni po Wiedeń.
|
Idąc od
północy przechodzimy przez Karpaty
Fliszowe, wąski pas Pienińskiego
Pasa Skałkowego (PPS), następnie Flisz
Podhalański, by wreszcie trafić na Tatry.
|
|
Tatry są efektem działań
blokowych, wyróżniamy :
Tatry
wysokie |
Tatry
zachodnie |
Tatry
bielskie |
Granica
pomiędzy Tatrami wysokimi a zachodnimi znajduje się na przełęczy
Liliowe (1952 m n.p.m.) w okolicy Kasprowego Wierchu.
Z północy na południe wyróżniamy obszar wierchowy
i obszar reglowy.
- Wierchy cechuje
rzeźba gór wysokich (skaliste pionowe ściany,
wąskie granie rozdzielające doliny). Obszar wierchowy
dzieli się na część wschodnią i zachodnią.
Generalnie wierchy budują skały trzonu krystalicznego
: na zachodzie - w przewadze skały metamorficzne, na wschodzie
(Tatry wysokie) - granitoidy z wysokimi ścianami.
- Regle posiadają
rzeźbę gór średnich. Obszar reglowy budują
płaszczowiny : Kriźniańska i Choczańska
(reglowa dolna i reglowa górna). Wyjątkiem na obszarze
reglowym są Tatry bielskie, które zbudowane choć
na obszarze reglowym - mają rzeźbę gór
wysokich.
Płaszczowinowy
charakter budowy Tatr (jednostka wierchowa leży na utworach jednostki
reglowej):

GóRNICTWO
W TATRACH
 |
W
historii Tatr napotkać można na wzmianki o górnictwie.
Obecnie mało kto zdaje sobie sprawę z tego, iż
jeszcze nie tak dawno zajmowano się w niektórych
regionach Tatr poszukiwaniem i wydobyciem kruszców.
Pozostałością tamtych czasów są
jeszcze nieliczne ślady powierzchniowe, oraz nazwy niektórych
miejscowości, których powstanie można wiązać
właśnie z przemysłem.
|
Już
w XVIII w. udokumentowano pojawienie się górnictwa
miedziowo-srebrowego. Głównym składnikiem rud miedzi
był tetraedryt, który charakteryzował się
bardzo małą zawartością procentową Cu.
Miedź znaleziono pod Giewontem, gdzie wykonano małą
sztolnię. Podobno w ścianie Giewontu widoczne są
jeszcze ślady w postaci dziur do umocowywania rynien przeznaczonych
do spuszczania urobku.
W XIX w. pojawiło się górnictwo rud żelaza,
jednakże koszt wydobycia był bardzo duży. W drugiej
połowie XIX w. pojawił się Wielki Piec, wówczas
to żelazo stało się chętniej poszukiwane.
Górnictwo rud Fe przetrwało do roku 1863, kiedy to nastapiły
duże zmiany w Polsce oraz zaczął się rozwój
techniki. Wówczas okazało się, że żelazo
ze Śląska jest dużo tańsze. W Tatrach pozyskiwano
drewno z lasów do produkcji węgla drzewnego znajdujacego
zastosowanie przy redukcji Fe. Wykorzystywano również
energię wód płynących, czego dowodem i świadectwem
są pozostałości rowów doprowadzających
wodę w dolinie Kościeliskiej.
W owych czasach powstała osada przemysłowa,
związana z produkcją żelaza, Kuźnice. Wówczas
to Kuźnice były na tyle dużym ośrodkiem, że
dostarczały żelaza do Krakowa do budowy mostu. Dopiero
po Kuźnicach zostało odkryte Zakopane, które w
1886 r. stało się uzdrowiskiem (prawa miejskie zyskało
w 1933 r.).
Ponad to znaleziono Mangan w dolinie Lejowej ( czerwony szlak z
doliny Chochołowskiej do doliny Lejowej) i wiele innych minerałów,
ale na szczęście dla nas, zaniechano wszelkich prób
uprzemysłowienia tego regionu.
GEOLOGIA
|
Trzon
krystaliczny
|
Trzon
masywu Tatr stanowią skały krystaliczne odsłonięte
"insitu" w Tatrach Wysokich i Zachodnich oraz jako
kry krystaliczne (czapki tektoniczne) Goryczkowej, Czerwonych
Wierchów i Szerokiej Jaworzyńskiej. Najstarsze
z nich to skały metamorficzne Tatr Zachodnich (ich wiek
to 300 mln. lat). |
Metamorfik |
Protolitem
były utwory fliszopodobne, prawdopodobnie młodszego
paleozoiku. Z tych skal powstały gnejsy, migmatyty, łupki
łyszczykowe oraz amfibolowe wkładki (pierwotnie były
to albo tufy lub wylewy bazaltowe, diabazowe). W obrębie
tych skał występuje językowa intruzja granitoidów
Rohaćy. |
Granitoidy |
Tak
zwany granit tatrzański to leukotonalit wzbogacony w
kwarc. Proponowana nazwa własna tatryt nie przyjęła
się. Wg. ostatnich badań Słowaków -
pluton granitowy Tatr budują 4 odmiany petrograficzne:
-
tonalit biotytowy - granodioryt muskowitowo-biotytowy, tzw.
typ Tatr Wysokich,
- porfirowaty
granodioryt biotytowo-muskowitowy, typowy dla Tatr Zachodnich,
np. Rohaće,
- granit
porfirowy - granodioryt z różowymi porfirokryształami
K-skaleni (skaleni potasowych), typ Goryczkowej,
- dioryt
kwarcowy biotytowo amfibolowy - występuje jako wkładki
i soczewy kilkumetrowe.
Główna
faza metamorfizu przypada na karbon (250 mln. lat temu). |
Kataklazyty
i mylonity |
Zmielone
tektonicznie skały - kataklazyty i jednocześnie podlegające
zmianom faz mineralnych (mylonity), sa słabo odporne na
wietrzenie. Występują w strefach ścinania, w
których granity zmulonityzywane przybierają postać
zielonkawych łupków (wycięte ważniejsze
żleby i przełęcze w nich). |
Zebrał
Paweł, 2001
|
|