[an error occurred while processing this directive]
Szukaj:    w:
    Niedziela, 18  Maja 15:07:49       Imieniny: Alicji, Edwina, Eryka            Jesteś 751 gościem.
Obecnie jesteś jedynym gościem online      
   
Baca rozwodzi się z Gaździną. Odbywa się rozprawa w sądzie. Sędzia pyta się Gazdy: - Powiedzcie, Gazdo, dlaczego chcecie się rozwieźć z tą Gazdziną, przecież żyjecie razem już 20 lat, w czym Wam ona zawiniła? Gazda na to odpowiada: - A bo Panie sędzio, ona mi seksualnie nie odpowiada. Na to w końcu sali podnosi się ze swojego miejsca juhas i woła: -Głupoty, Gazdo, gadacie! Całej wsi odpowiada, a Wam nie!

[Jeśli chcesz zobaczyć inny dowcip - wejdź na stronę ponownie]
 

Małe, ale jakże piękne!
| Tatry słowackie | Fotografie | Forum dyskusyjne | Księga Gości | Strona Główna |

Odrobina geologii oraz historii górnictwa w Tatrach.

 

Tatry są integralną częścią Karpat Wewnętrznych. Karpaty Zewnętrzne zbudowane są głównie z utworów stosunkowo młodych (aż po miocen), natomiast Karpaty Wewnętrzne mają budowę fałdowo-płaszczowinową i zostały one sformowane w górnej kredzie, kiedy to zakończyły się ruchy laramijskie. Granicę pomiędzy Karpatami Zewnętrznymi a Wewnętrznymi stanowi PPS (Pieniński Pas Skałkowy), ciągnący się dużym łukiem od Rumuni po Wiedeń.

Idąc od północy przechodzimy przez Karpaty Fliszowe, wąski pas Pienińskiego Pasa Skałkowego (PPS), następnie Flisz Podhalański, by wreszcie trafić na Tatry.

Tatry są efektem działań blokowych, wyróżniamy :
Tatry wysokie Tatry zachodnie Tatry bielskie

Granica pomiędzy Tatrami wysokimi a zachodnimi znajduje się na przełęczy Liliowe (1952 m n.p.m.) w okolicy Kasprowego Wierchu.

Z północy na południe wyróżniamy obszar wierchowy i obszar reglowy.
  • Wierchy cechuje rzeźba gór wysokich (skaliste pionowe ściany, wąskie granie rozdzielające doliny). Obszar wierchowy dzieli się na część wschodnią i zachodnią. Generalnie wierchy budują skały trzonu krystalicznego : na zachodzie - w przewadze skały metamorficzne, na wschodzie (Tatry wysokie) - granitoidy z wysokimi ścianami.
  • Regle posiadają rzeźbę gór średnich. Obszar reglowy budują płaszczowiny : Kriźniańska i Choczańska (reglowa dolna i reglowa górna). Wyjątkiem na obszarze reglowym są Tatry bielskie, które zbudowane choć na obszarze reglowym - mają rzeźbę gór wysokich.
Płaszczowinowy charakter budowy Tatr (jednostka wierchowa leży na utworach jednostki reglowej):




GóRNICTWO W TATRACH

W historii Tatr napotkać można na wzmianki o górnictwie. Obecnie mało kto zdaje sobie sprawę z tego, iż jeszcze nie tak dawno zajmowano się w niektórych regionach Tatr poszukiwaniem i wydobyciem kruszców.
Pozostałością tamtych czasów są jeszcze nieliczne ślady powierzchniowe, oraz nazwy niektórych miejscowości, których powstanie można wiązać właśnie z przemysłem.

   Już w XVIII w. udokumentowano pojawienie się górnictwa miedziowo-srebrowego. Głównym składnikiem rud miedzi był tetraedryt, który charakteryzował się bardzo małą zawartością procentową Cu. Miedź znaleziono pod Giewontem, gdzie wykonano małą sztolnię. Podobno w ścianie Giewontu widoczne są jeszcze ślady w postaci dziur do umocowywania rynien przeznaczonych do spuszczania urobku.
W XIX w. pojawiło się górnictwo rud żelaza, jednakże koszt wydobycia był bardzo duży. W drugiej połowie XIX w. pojawił się Wielki Piec, wówczas to żelazo stało się chętniej poszukiwane. Górnictwo rud Fe przetrwało do roku 1863, kiedy to nastapiły duże zmiany w Polsce oraz zaczął się rozwój techniki. Wówczas okazało się, że żelazo ze Śląska jest dużo tańsze. W Tatrach pozyskiwano drewno z lasów do produkcji węgla drzewnego znajdujacego zastosowanie przy redukcji Fe. Wykorzystywano również energię wód płynących, czego dowodem i świadectwem są pozostałości rowów doprowadzających wodę w dolinie Kościeliskiej.
   W owych czasach powstała osada przemysłowa, związana z produkcją żelaza, Kuźnice. Wówczas to Kuźnice były na tyle dużym ośrodkiem, że dostarczały żelaza do Krakowa do budowy mostu. Dopiero po Kuźnicach zostało odkryte Zakopane, które w 1886 r. stało się uzdrowiskiem (prawa miejskie zyskało w 1933 r.).
Ponad to znaleziono Mangan w dolinie Lejowej ( czerwony szlak z doliny Chochołowskiej do doliny Lejowej) i wiele innych minerałów, ale na szczęście dla nas, zaniechano wszelkich prób uprzemysłowienia tego regionu.


GEOLOGIA


Trzon krystaliczny
Trzon masywu Tatr stanowią skały krystaliczne odsłonięte "insitu" w Tatrach Wysokich i Zachodnich oraz jako kry krystaliczne (czapki tektoniczne) Goryczkowej, Czerwonych Wierchów i Szerokiej Jaworzyńskiej. Najstarsze z nich to skały metamorficzne Tatr Zachodnich (ich wiek to 300 mln. lat).
Metamorfik
Protolitem były utwory fliszopodobne, prawdopodobnie młodszego paleozoiku. Z tych skal powstały gnejsy, migmatyty, łupki łyszczykowe oraz amfibolowe wkładki (pierwotnie były to albo tufy lub wylewy bazaltowe, diabazowe). W obrębie tych skał występuje językowa intruzja granitoidów Rohaćy.
Granitoidy
Tak zwany granit tatrzański to leukotonalit wzbogacony w kwarc. Proponowana nazwa własna tatryt nie przyjęła się. Wg. ostatnich badań Słowaków - pluton granitowy Tatr budują 4 odmiany petrograficzne:
  1. tonalit biotytowy - granodioryt muskowitowo-biotytowy, tzw. typ Tatr Wysokich,
  2. porfirowaty granodioryt biotytowo-muskowitowy, typowy dla Tatr Zachodnich, np. Rohaće,
  3. granit porfirowy - granodioryt z różowymi porfirokryształami K-skaleni (skaleni potasowych), typ Goryczkowej,
  4. dioryt kwarcowy biotytowo amfibolowy - występuje jako wkładki i soczewy kilkumetrowe.
Główna faza metamorfizu przypada na karbon (250 mln. lat temu).
Kataklazyty i mylonity
Zmielone tektonicznie skały - kataklazyty i jednocześnie podlegające zmianom faz mineralnych (mylonity), sa słabo odporne na wietrzenie. Występują w strefach ścinania, w których granity zmulonityzywane przybierają postać zielonkawych łupków (wycięte ważniejsze żleby i przełęcze w nich).
Zebrał Paweł, 2001      


© Webmaster Paweł Wójcik    1998 - 2002    Ta wersja serwisu została przeniesiona >> Tutaj <<.
^